75. rocznica likwidacji lubelskiego getta

16.03.2017

Wojewoda lubelski profesor Przemysław Czarnek wziął udział w obchodach 75. rocznicy likwidacji getta na Podzamczu w Lublinie. Wspólnie z sekretarzem stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego Jarosławem Sellinem uczestniczyli w wernisażu wystawy Państwowego Muzeum na Majdanku pt. „Dzielnice Zagłady” ukazującej wybrane zagadnienia związane z prześladowaniem i eksterminacją Żydów w okupowanym Lublinie oraz towarzyszącej wystawie promocji katalogu ekspozycji o tym samym tytule. Wydarzenia te stanowiły część obchodów upamiętniających likwidację getta żydowskiego i oddających pamięć ofiarom holocaustu sprzed 75 lat.
 
Wiceminister przypomniał, że obchody 75. rocznicy przeprowadzenia Akcji Reinhardt zaplanowano na dwa lata.
 
– Mają przypomnieć światu, że wśród sześciu milionów ofiar Holokaustu połowa to byli obywatele polscy, polscy Żydzi. Ma też ten cykl obchodów dwuletnich przypominać Polakom, że wśród sześciu milionów obywateli polskich, którzy stracili życie w czasie II wojny światowej, połowa to byli, nasi, polscy Żydzi – podkreślił.
 
Na ekspozycję składa się 15 plansz zlokalizowanych na lubelskim Starym Mieście. Znajdują się na niej teksty historyczne, unikatowe fotografie oraz fragmenty relacji świadków. Autorem scenariusza wystawy, prezentowanej do 4 maja 2017 roku, jest Krzysztof Banach, a projekt graficzny opracowała Izabela Tomasiewicz.
 
Towarzyszący wystawie katalog ekspozycji to publikacja zawierająca ponad 150 unikalnych, często niepublikowanych dotąd fotografii i dokumentów oraz prawie 70 fragmentów relacji świadków historii. Opatrzone komentarzem historycznym w skondensowany i przystępny sposób przedstawiają jeden z najtragiczniejszych rozdziałów w historii Lublina.
 
***
 
Przed południem odbył się marsz przedstawicieli władz Lublina i jego mieszkańców nowo otwartym Szlakiem Pamięci „Lublin. Pamięć Zagłady”, dzięki któremu w przestrzeni Lublina powstała wizualna identyfikacja miejsc pamięci związanych z zagładą w czasie II wojny światowej obywateli polskich narodowości żydowskiej.
 
W programie obchodów znalazły się także misterium „Światła i Ciemności” oraz oratorium „Opowieści z Nocy”.
 
Podzamcze, dzielnica żydowska zlokalizowana w sąsiedztwie Starego Miasta charakteryzowała się skupiskiem największej ilości lubelskich Żydów. Jedną z najstarszych ulic tej dzielnicy była Szeroka, która przebiegała w miejscu dzisiejszego Placu Zamkowego, na północ od Starego Miasta. Ten dawny trakt wylotowy był pierwotnie miejscem, gdzie zakładali swe siedziby bogaci i wpływowi lublinianie wyznania mojżeszowego. Przy pobliskiej Jatecznej, ulicy równie starej, położnej po północnej stronie zamku, mieściły się najstarsze i najważniejsze instytucje Gminy Żydowskiej. Po przeciwnej stronie wzgórza zamkowego rozciągały się najuboższe ulice dzielnicy żydowskiej: Krawiecka i Podzamcze. Tuż przy wzgórzu stała synagoga Saula Wahla.
 
Getto na Podzamczu w Lublinie zostało utworzone z początkiem roku 1941, kiedy to nastąpiło zaostrzenie polityki władz niemieckich względem ludności żydowskiej na terenie całego Generalnego Gubernatorstwa. Poza terenem dzielnicy mogła pozostać jedynie nieliczna grupa Żydów, którzy otrzymali od władz niemieckich specjalne zezwolenie lub byli skoszarowani na placówkach pracy. Warunki egzystencji wewnątrz getta były trudne, wielu mieszkańców żyło na skraju ubóstwa, a w jego obszarze panowała epidemia tyfusu, prowadząca do wzrostu liczby zgonów. W pierwszych miesiącach 1942 r. getto zostało podzielone na dwie części – B, w której zgrupowano około 10 000 Żydów uprzywilejowanych oraz A, przeznaczoną dla pozostałej ludności w liczbie około 25 000 osób.
 
W nocy z 16 na 17 marca 1942 roku rozpoczął się proces usunięcia getta na Podzamczu, podczas którego 1,4 tys. osób zostało wywiezionych do obozu zagłady w Bełżcu. Wydarzenie to zapoczątkowało tzw. „Aktion Reinhardt”, która miała na celu wymordowanie wszystkich Żydów z Generalnego Gubernatorstwa.
 
W 75. rocznicę odbyły się obchody upamiętniające te tragiczne wydarzenia, zorganizowane przez prezydenta Miasta Lublin i współpracujące z nim instytucje kultury w ramach obchodów Wielkiego Jubileuszu 700-lecia nadania Lublinowi praw miejskich.
 
Fot. Państwowe Muzeum na Majdanku